Rozporządzenie Rady Ministrów z 29 stycznia 2007 r. w sprawie udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 20, poz. 118) weszło w życie 23 lutego br. i będzie obowiązywało do 31 grudnia 2008 r. Zgodnie z jego przepisami o udzielenie pomocy mogą się ubiegać pracodawcy zatrudniający poniżej 25 pracowników, pracodawcy zatrudniający powyżej 25 pracowników i spełniający jednocześnie warunek uzyskiwania obowiązkowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (najczęściej 6 proc., nieco inne wskaźniki obowiązują np. uczelnie), a także zakłady pracy chronionej.

Pomoc może być udzielana łącznie z każdą pomocą przeznaczoną na zatrudnienie osób niepełnosprawnych i nie może przekroczyć podwyższonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jednakże niezbędnym warunkiem jest, aby były to koszty dodatkowe w stosunku do tych, które przedsiębiorca poniósłby w przypadku zatrudnienia osób niebędących osobami niepełnosprawnymi w okresie, na który osoba lub osoby niepełnosprawne są faktycznie zatrudnione. Pomoc może być udzielana łącznie z pomocą na zatrudnienie oraz inną pomocą w rozumieniu Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jak też z innym wsparciem ze środków Wspólnoty Europejskiej, w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. Nie może o­na łącznie przekroczyć 100 proc. kosztów zatrudnienia w okresie, na jaki osoby niepełnosprawne zostały faktycznie zatrudnione.


Wielkość pomocy

Określając wielkość pomocy, w przepisach rozporządzenia posłużono się pojęciem najniższego wynagrodzenia, przez które należy rozumieć minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu roku poprzedniego, ustalane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 12 września 2006 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 r. (Dz.U. Nr 171, poz. 1227) – co oznacza, że chodzi o wynagrodzenie w kwocie 899,10 zł. Ponadto, wysokość pomocy uzależniona jest od stopnia niepełnosprawności. I tak, maksymalna wielkość pomocy wynosi w przypadku:

• osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności – 1168,83 zł, czyli 130 proc. najniższego wynagrodzenia,

• osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności – 989,01 zł, czyli 110 proc. najniższego wynagrodzenia,

• osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności – 449,55 zł, czyli 50 proc. najniższego wynagrodzenia,

oraz 100 proc. kwoty odpowiadającej składce należnej od pracownika na ubezpieczenie emerytalne i chorobowe oraz składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe od wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, nie więcej jednak niż 100 proc. rzeczywistych podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych, o których mowa w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Należy dodać, że maksymalną wielkość pomocy zwiększa się o 674,33 zł, czyli 75 proc. najniższego wynagrodzenia, w przypadku osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, oraz niewidomych.

Maksymalna wielkość pomocy nie może przekroczyć 100 proc. kosztów płacy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej.


Ryczałt

Rozporządzenie określa maksymalną wielkość ryczałtowo ustalonych podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych. Taki ryczałt wynosi:

1) w odniesieniu do osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności – 809,19 zł, czyli 90 proc. najniższego wynagrodzenia,

2) w odniesieniu do osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności – 629,37 zł, czyli 70 proc. najniższego wynagrodzenia,
3) w odniesieniu do osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności – 359,64 zł, czyli 40 proc. najniższego wynagrodzenia, oraz 100 proc. kwot odpowiadających składkom na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w art. 25 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn.zm.)

W odniesieniu do osób, u których stwierdzono upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną lub epilepsję, oraz do osób niewidomych wymienione w powyższych punktach kwoty ulegają zwiększeniu o 494,51 zł, czyli 55 proc. najniższego wynagrodzenia.

Dla pracodawców zatrudniających – w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy – mniej niż 25 pracowników oraz pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc. ryczałt wynosi:

- 70 proc. kwoty ustalonej wyżej na podstawie pkt 1-3,

- 90 proc. kwoty ustalonej wyżej w odniesieniu do osób, u których stwierdzono
upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną lub epilepsję, oraz do osób niewidomych,

oraz 100 proc. kwot odpowiadających składkom na ubezpieczenia społeczne, o których mowa odpowiednio w art. 25 ust. 2 albo w art. 25 ust. 3a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Oczywiście i w tych przypadkach obowiązuje reguła, że maksymalna wielkość pomocy nie może przekroczyć 100 proc. kosztów płacy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej.


Warunki udzielenia pomocy

Pomoc jest przekazywana w formie zaliczki lub ryczałtu na rekompensatę podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych. Warunkiem jej udzielenia jest zobowiązanie się przedsiębiorcy do rozliczenia przyznanej pomocy w formie zaliczki po przekazaniu organowi udzielającemu pomocy, w terminie do 15 lutego roku następującego po roku sprawozdawczym, informacji o wysokości faktycznie poniesionych przez przedsiębiorcę w okresie sprawozdawczym podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych, wynikających ze:

1) zwiększonego czasu wykonywania czynności pracy przez zatrudnione osoby niepełnosprawne, obliczonych jako wyrażona w procentach różnica między obowiązującą w przedsiębiorstwie ustaloną dla pracownika niebędącego osobą niepełnosprawną minimalną wydajnością dla danej czynności lub zespołu czynności w określonej jednostce czasu a rzeczywistą wydajnością zatrudnionej osoby niepełnosprawnej wykonującej tę czynność lub te czynności w tej samej jednostce czasu;

2) dodatkowego urlopu wypoczynkowego i skróconego czasu pracy, obliczonych na podstawie liczby nieprzepracowanych dni w okresie sprawozdawczym proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy zatrudnionych osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

3) zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, obliczonych na podstawie liczby nieprzepracowanych dni w okresie sprawozdawczym proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy zatrudnionych osób niepełnosprawnych;

4) 15-minutowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek i zwolnienia od pracy w celu wykonania badań, specjalistycznych zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy, obliczonych jako ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy;

5) zwiększonej absencji chorobowej, obliczonych jako wyrażona w procentach różnica między średnią absencją chorobową pracowników niepełnosprawnych a średnią absencją chorobową pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi – w tym samym okresie sprawozdawczym;<>br
6) zwiększonego zużycia materiałów i surowców, obliczonych jako wyrażona w procentach różnica między obowiązującym w przedsiębiorstwie maksymalnym zużyciem surowców lub materiałów do wykonania określonej czynności lub zespołu czynności a rzeczywistym zużyciem surowców lub materiałów przez zatrudnione osoby niepełnosprawne wykonujące tę czynność lub zespół czynności;

7) kosztów zatrudniania pracowników dotyczących czasu przeznaczonego wyłącznie na pomoc w pracy pracownikowi lub pracownikom niepełnosprawnym, stanowiących koszty zatrudnienia pracowników dotyczące czasu przeznaczonego wyłącznie na pomoc w pracy pracownikowi lub pracownikom niepełnosprawnym;

8) kosztów adaptacji pomieszczeń, obliczonych jako różnica między poniesionymi kosztami adaptacji pomieszczeń stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności zatrudnionych pracowników a kosztami adaptacji pomieszczeń, które byłyby poniesione w przypadku pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi;

9) kosztów adaptacji lub nabycia urządzeń przeznaczonych do użytku osób niepełnosprawnych, obliczonych jako różnica między poniesionymi kosztami adaptacji lub nabycia urządzeń na potrzeby pracowników niepełnosprawnych a kosztami adaptacji lub nabycia urządzeń dla pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi;

10) kosztów budowy, instalacji lub rozbudowy danego zakładu oraz kosztów administracyjnych, obliczonych jako różnica między kosztami poniesionymi w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych a kosztami, które byłyby poniesione w przypadku, gdyby takie osoby nie były zatrudniane;

11) kosztów transportowych, stanowiących koszty dowożenia lub dojazdu pracowników niepełnosprawnych.

Przedsiębiorca składa organowi udzielającemu pomocy oświadczenie o wyborze w danym roku sprawozdawczym jednej z form pomocy, w zakresie dotyczącym pracownika lub grupy pracowników niepełnosprawnych, w terminie do 20 lutego w danym roku sprawozdawczym.

Jeżeli pomoc została wypłacona przedsiębiorcy w wysokości wyższej od należnej, przedsiębiorca informuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o wysokości nienależnie pobranej kwoty pomocy oraz dokonuje zwrotu tej kwoty nie później niż do 15 lutego roku następującego po roku, w którym pomoc ta została udzielona.

Przedsiębiorca powinien zobowiązać się do przechowywania przez okres 10 lat dokumentacji pozwalającej na sprawdzenie zgodności przyznanej pomocy z przepisami rozporządzenia.


Podwyższone koszty

Warunkiem udzielenia pomocy jest ponoszenie podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych. Pod pojęciem ‘podwyższone koszty zatrudniania osób niepełnosprawnych’ kryją się przede wszystkim obciążenia wynikające z niższej produktywności osób niepełnosprawnych, a więc:

- zwiększony czas wykonywania czynności pracy przez zatrudnione osoby niepełnosprawne,

- dodatkowy urlop wypoczynkowy i skrócony czas pracy,

- zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym,

- 15-minutowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek,

- zwolnienia od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy,

- zwiększona absencja chorobowa,

- zwiększone zużycie materiałów i surowców.

Wymienione wyżej koszty przedsiębiorca wylicza w odniesieniu do pracownika niepełnosprawnego.

Do podwyższonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych ponadto zalicza się: koszty zatrudniania pracowników dotyczące czasu przeznaczonego wyłącznie na pomoc w pracy pracownikowi lub pracownikom niepełnosprawnym, koszty adaptacji pomieszczeń oraz koszty adaptacji lub nabycia urządzeń przeznaczonych do użytku osób niepełnosprawnych. Ważnym warunkiem jest, aby wspomniane wyżej podwyższone koszty zatrudnienia osób niepełnosprawnych były kosztami dodatkowymi względem kosztów, które przedsiębiorca poniósłby, jeżeli zatrudniałby pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi, przez każdy okres, przez który pracownik lub pracownicy niepełnosprawni są w rzeczywistości zatrudniani. Koszty te pracodawca wylicza w odniesieniu do pracownika niepełnosprawnego lub pracowników niepełnosprawnych, których dotyczą podwyższone koszty.

Niektórzy pracodawcy do podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych mogą dodatkowo zaliczyć koszty administracyjne, transportowe oraz budowy, instalacji lub rozbudowy danego zakładu, pod warunkiem jednakże, że wynikają o­ne z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Taka sytuacja dotyczy pracodawców prowadzących zakład pracy chronionej, zatrudniających co najmniej 50 proc. pracowników zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz pracowników psychicznie chorych, z epilepsją i z upośledzeniem umysłowym zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Również i te koszty pracodawca wylicza w odniesieniu do pracownika niepełnosprawnego lub pracowników niepełnosprawnych, których dotyczą podwyższone koszty.

Kończąc, należy wspomnieć, że nie wszyscy pracodawcy mogą ubiegać się o pomoc na podstawie omawianego rozporządzenia. Jego przepisy nie mają zastosowania do pomocy:

- udzielanej w sektorze górnictwa i budownictwa okrętowego;

- udzielanej dla działalności związanej z eksportem, jeżeli pomoc jest bezpośrednio związana z ilością eksportowanych produktów, utworzeniem i funkcjonowaniem sieci dystrybucyjnej lub innymi wydatkami bieżącymi związanymi z prowadzeniem działalności eksportowej;

- uwarunkowanej pierwszeństwem użycia towarów produkcji krajowej.


Podstawa prawna:

• ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn.zm.)

• rozporządzenie Rady Ministrów z 29 stycznia 2007 r. w sprawie udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 20, poz. 118).

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy Nr 011/2007