Ekoinnowacje w sektorze MŚP

Firmy z sektora MŚP a innowacyjność

Przedmiotem zainteresowania autorów publikacji są przede wszystkim podmioty z sektora małych i średnich przedsiębiorstw wykorzystujące ekoinnowacje. Za takim doborem tematyki przemawia kilka faktów. Otóż zarówno w Polsce, jak i w Europie wśród przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą najliczniejszą grupę stanowią właśnie firmy z sektora MŚP. Mimo, iż to duże firmy mogą osiągać obroty na wysokim poziomie i determinować potencjał rozwojowy danego regionu, to powszechnie uważa się, że sektor MŚP, traktowany całościowo, nie pojedynczo, odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu rozwoju lokalnego.

Jak zauważają autorzy publikacji, obecnie w systemie REGON zarejestrowanych jest ponad 99 proc. firm z sektora MŚP, co jednocześnie oznacza, że duże przedsiębiorstwa stanowią zdecydowaną mniejszość. Co ważne, takie firmy odgrywają  istotną rolę jako stabilizatory rynku pracy, zatrudniając ok. 70 proc. wszystkich pracowników zatrudnionych w polskich przedsiębiorstwach. Tak zarysowany potencjał może sugerować, że innowacyjność jest dla takich firm w zasięgu ręki. Okazuje się jednak, że w praktyce sytuacja wygląda inaczej. Napotykają one na liczne trudności w jej kreowaniu, związane między innymi z tym, iż mniejsze firmy, w przeciwieństwie do dużych korporacji, gdzie jest łatwiejszy dostęp do czynników produkcji i infrastruktury, angażują się, wobec braku odpowiedniego zaplecza, w działalność relatywnie prostą, jak na przykład sprzedaż detaliczna i hurtowa (aż 33 proc. firm sektora MŚP). Kolejnymi różnicami są: wartość rocznych obrotów firmy, brak wyraźnej specyfikacji obowiązków osób zatrudnionych w małych i średnich przedsiębiorstwach i zdecydowanie mniejsza liczba pracowników, a także mniejsza świadomość kadry zarządzającej. Warto tutaj jeszcze dodać, że ze względu na zróżnicowanie regionalne polskiego makrootoczenia, inaczej sektor MŚP funkcjonuje na obszarze województw centralnych, a inaczej na wschodzie kraju.

Mimo napotykanych barier, w dzisiejszym świecie wyraźnie podkreśla się potrzebę podejmowania działań innowacyjnych. Z punktu widzenia MŚP innowacyjność należy rozumieć jako planowaną zmianę w środowisku, przy czym podkreśla się tutaj dwa istotne procesy – planowanie, czyli strategiczne i operacyjne określanie celów działalności gospodarczej oraz zmianę, czyli efekt celowych działań, wcześniej zaplanowanych. Proces inwestycyjny małych i średnich przedsiębiorstw należy traktować jako wyodrębnione przedsięwzięcie, dzięki czemu działania innowacyjne mogą zostać przełożone na praktyczną realizację. Jego podstawą jest zawsze unikatowy pomysł, do którego wieść mogą różne drogi – badania B+R, tworzenie klastrów, udział w parku technologicznym, poszukiwanie i wykorzystywanie już gotowych, wygenerowanych projektów. Tak zakreślona innowacyjność oparta o politykę ekologiczną państwa prowadzi do wejścia przedsiębiorstwa na przestrzeń ekoinnowacji.

Polityka ekologiczna i ekoinnowacje

W świetle publikacji, polityka ekologiczna państwa jest narzędziem determinującym perspektywy rozwoju przedsiębiorstwa. Jej podstawą jest potrzeba ochrony środowiska w obliczu dokonujących się zmian cywilizacyjnych. Objęcie zainteresowaniem problematyki ekorozwoju albo zrównoważonego rozwoju zaowocowało licznymi dokumentami, wytycznymi, wskazówkami na szczeblu europejskim jak i krajowym. W każdym z nich podkreślano konieczność uwzględniania w procesach gospodarczych wszelkich problemów dotyczących ochrony środowiska, jakie mogą być konsekwencją lub wiązać się z działaniami podmiotów gospodarczych. W związku z tym, ekoinnowacjami są te wszelkie innowacje, które pośrednio lub bezpośrednio doprowadzają do redukcji różnorodnych obciążeń środowiskowych.

Ekoinnowacyjność w przedsiębiorstwie może przejawiać się różnych sferach, wśród których wyróżnia się m.in. procesy produkcji. Tutaj proekologiczne rozwiązania będą polegały na przemyślanym nabywaniu maszyn i urządzeń technologicznych, spełniających wymagania co do zużycia energii, ich przydatności i efektywności w produkcji określonych wyrobów, ponadto stosowaniu takich elementów systemu magazynowo-transportowo, jak elektryczne wózki szynowe, planowanie tras przewozowych w celu zmniejszenia zużycia energii, bliskość usytuowania magazynów z miejscem dokonywania produkcji. Kolejnym obszarem realizacji polityki proekologicznej w sferze innowacyjności jest ekoinnowacyjność już wytworzonych produktów lub usług. Produkt jest ekoinnowacyjny, kiedy jego innowacyjność bądź też sposób jego wytwarzania wywiera mniejszą presję na środowisko. A zatem chodzi tutaj o tworzenie wyrobów o zupełnie nowych parametrach ekologicznych (np. samochód zużywający mniejsze ilości paliwa) lub tworzenie produktów o takich samych, jak inne wyroby, parametrach, ale powstających przy wykorzystaniu mniejszej ilości zasobów surowcowych i energetycznych. Usługa zaś wtedy jest ekoinnowacyjna, kiedy do jej świadczenia wykorzystuje się ekoinnowacyjne produkty.

Finansowanie ekoinnowacyjności

Zdanie autorów, środki finansowe są konieczne do opracowania i wdrożenia wszelkich ekoinnowacji. Firmy sektora MŚP najczęściej wykorzystują środki własne, podczas gdy zewnętrzne źródła finansowania są bardziej atrakcyjne oraz wymierne. Jedną z takich form jest venture capital, czyli fundusze podwyższonego ryzyka. Pomimo, iż fundusz nie pomaga za darmo (staje się współwłaścicielem firmy), to odznacza się on dużym potencjałem do generowania wzrostu firmy. Pewnym uzupełnieniem takich funduszy jest możliwość pozyskiwania środków od tzw. aniołów biznesu czyli osób dysponujących nadwyżką kapitału, trzeba jednak spełnić tutaj dość wysokie wymagania takich inwestorów. W polskich warunkach sektor MŚP może korzystać także z programów operacyjnych zawierających działania finansowane ze środków europejskich. Dość wspomnieć o programach operacyjnych Innowacyjna Gospodarka, Infrastruktura i Środowisko oraz o Regionalnych Programach Operacyjnych, gdzie innowacyjność jest jednym z celów priorytetowych.

Pobierz publikację

Źródło: http://www.pi.gov.pl